Fundacja rodzinna nie jest rozwiązaniem zarezerwowanym wyłącznie dla polskich obywateli. Coraz częściej pojawiają się sytuacje, w których majątek rodziny jest rozproszony między kilka państw, część członków rodziny mieszka za granicą, a sam fundator nie ma polskiego obywatelstwa albo nie jest polskim rezydentem podatkowym. Nie oznacza to jednak, że fundacja rodzinna jest dla takich osób niedostępna. Wręcz przeciwnie, może być użytecznym narzędziem sukcesyjnym również wtedy, gdy pojawia się element zagraniczny. Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie tj. samą możliwość utworzenia fundacji rodzinnej oraz skutki podatkowe związane z rezydencją podatkową fundatora albo beneficjenta.
Czy cudzoziemiec może być fundatorem fundacji rodzinnej?
Tak. Przepisy nie wymagają, aby fundator fundacji rodzinnej posiadał polskie obywatelstwo. Fundatorem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, czyli co do zasady osoba pełnoletnia, która może samodzielnie dokonywać czynności prawnych. Oznacza to, że fundację może założyć również cudzoziemiec – niezależnie od tego, czy mieszka w Polsce, czy za granicą. Nie jest też wymagane, aby fundator prowadził działalność gospodarczą. Wystarczające jest posiadanie majątku, który może zostać wniesiony do fundacji i zarządzany zgodnie z przyjętymi zasadami. Do fundacji można wnieść m.in. środki pieniężne, udziały w spółkach, nieruchomości, papiery wartościowe albo inne prawa majątkowe. Minimalna wartość funduszu założycielskiego wynosi 100.000 zł.
Majątek zagraniczny w fundacji rodzinnej
Cudzoziemiec może posiadać majątek zarówno w Polsce, jak i za granicą. Jeżeli do polskiej fundacji rodzinnej ma zostać wniesiony majątek zagraniczny, np. nieruchomość położona w innym państwie albo udziały w zagranicznej spółce, konieczna może się okazać dodatkowa analiza przepisów tego państwa. Polska ustawa o fundacji rodzinnej określa zasady działania fundacji, ale nie zawsze przesądza o tym, w jaki sposób skutecznie przenieść składnik majątku znajdujący się za granicą. W praktyce może być potrzebne zachowanie lokalnej formy czynności, wpis do zagranicznego rejestru albo sprawdzenie skutków podatkowych w innym państwie.
Cudzoziemiec jako beneficjent fundacji rodzinnej
Cudzoziemiec może być również beneficjentem fundacji rodzinnej. Beneficjentem jest osoba wskazana zgodnie ze statutem, która może otrzymywać świadczenia od fundacji albo mienie w przypadku jej rozwiązania. Przepisy nie wymagają, aby beneficjent był obywatelem polskim ani mieszkał w Polsce. Beneficjentem może być więc np. dziecko fundatora mieszkające za granicą, małżonek będący cudzoziemcem albo inna osoba wskazana przez fundatora.
W przypadku beneficjentów będących cudzoziemcami szczególnego znaczenia nabiera odpowiednie zredagowanie postanowień statutu – powinien on pozwalać na prawidłową identyfikację beneficjentów, określać zasady przyznawania im świadczeń oraz uwzględniać sytuację, w której beneficjent mieszka za granicą albo podlega obowiązkom podatkowym w innym państwie.
Obywatelstwo a rezydencja podatkowa
Przy fundacji rodzinnej z elementem zagranicznym najważniejsze jest to, aby nie utożsamiać obywatelstwa z rezydencją podatkową. Cudzoziemiec może być polskim rezydentem podatkowym, jeżeli mieszka w Polsce albo ma tutaj centrum interesów osobistych lub gospodarczych. Może też nie mieć polskiej rezydencji podatkowej, mimo że posiada majątek w Polsce albo jest beneficjentem polskiej fundacji rodzinnej.
Dlatego w każdej sprawie trzeba ustalić, gdzie dana osoba faktycznie podlega opodatkowaniu. Konieczne może być również przeanalizowanie umów międzynarodowych zawartych między Polską a państwem cudzoziemca, w szczególności umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Poniżej przedstawiamy dwie możliwe sytuacje:
Gdy cudzoziemiec nie ma polskiej rezydencji podatkowej
Brak polskiej rezydencji podatkowej nie wyklucza ani założenia fundacji rodzinnej, ani bycia jej beneficjentem. Może jednak wpływać na skutki podatkowe. Jeżeli fundator mieszka i rozlicza się za granicą, trzeba sprawdzić, jak państwo jego rezydencji traktuje wniesienie majątku do polskiej fundacji rodzinnej, Podobnie, jeżeli beneficjent mieszkający za granicą otrzymuje świadczenia z fundacji, konieczna może być analiza właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Oznacza to, że skutki podatkowe należy sprawdzić nie tylko w Polsce, ale także w państwie rezydencji fundatora lub beneficjenta.
Gdy cudzoziemiec ma polską rezydencję podatkową
Jeżeli cudzoziemiec posiada polską rezydencję podatkową, jego sytuacja będzie co do zasady oceniana według polskich przepisów podatkowych. Sam fakt posiadania obcego obywatelstwa nie przesądza wtedy o innych zasadach opodatkowania. W przypadku cudzoziemca jako fundatora znaczenie będzie miało przede wszystkim to, jaki majątek ma zostać wniesiony do fundacji, czy znajduje się on w Polsce, czy za granicą oraz jakie skutki podatkowe wywoła jego przeniesienie do fundacji. W przypadku cudzoziemca jako beneficjenta istotne będzie natomiast to, jakie świadczenia ma otrzymywać z fundacji oraz kim jest względem fundatora. Inaczej mogą być traktowane wypłaty na rzecz najbliższych członków rodziny fundatora, a inaczej wypłaty na rzecz osób niespokrewnionych.
Świadczenie rzeczowe w postaci nieruchomości
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, w której fundacja rodzinna miałaby przekazać beneficjentowi świadczenie rzeczowe w postaci nieruchomości położonej w Polsce. Jeżeli beneficjent nie jest obywatelem polskim, należy uwzględnić przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przed przekazaniem nieruchomości trzeba ustalić, czy jej nabycie przez beneficjenta wymaga uzyskania zezwolenia, czy też w danej sytuacji zastosowanie znajdzie jeden z wyjątków przewidzianych w tej ustawie.
Podsumowanie
Cudzoziemiec może być zarówno fundatorem, jak i beneficjentem polskiej fundacji rodzinnej. Przepisy nie wymagają polskiego obywatelstwa ani polskiej rezydencji podatkowej. Element zagraniczny ma jednak znaczenie praktyczne i podatkowe. Przed założeniem fundacji albo wskazaniem cudzoziemca jako beneficjenta warto ustalić, gdzie dana osoba ma rezydencję podatkową, jaki majątek ma zostać wniesiony do fundacji oraz czy konieczna będzie analiza przepisów innego państwa lub umów międzynarodowych.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.