Fundacja rodzinna coraz częściej wybierana jest przez małżonków jako narzędzie planowania sukcesji i ochrony majątku rodzinnego. W praktyce pojawiają się jednak istotne zagadnienia dotyczące opodatkowania świadczeń wypłacanych fundatorom oraz kwestii organizacyjnych związanych ze wspólnym prowadzeniem fundacji.
Wypłata świadczeń dla małżonków będących fundatorami i beneficjentami
W ostatnich latach organy podatkowe prezentowały niejednolite stanowisko dotyczące zasad korzystania ze zwolnienia z PIT przez małżonków będących jednocześnie fundatorami i beneficjentami fundacji rodzinnej. W interpretacjach indywidualnych wskazywano, że zwolnienie z podatku PIT powinno być ustalane proporcjonalnie do wartości wkładów wniesionych przez każdego z małżonków (vide: interpretacja indywidualna z dnia 18.08.2023 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.465.2023.1.JŚ; z dnia 5 października 2023 r. nr 0114-KDIP3-1.4011.698.2023.3.MK1, z dnia 14 maja 2024 r. nr 0112-KDWL.4011.6.2024.1.WS, z dnia 20 maja 2024 r. nr 0114-KDIP3-2.4011.397.2024.1.JK2) Oznaczało to, że każdy z fundatorów korzystałby ze zwolnienia wyłącznie w części. Zatem jeśli jeden z małżonków wniósł do fundacji rodzinnej środki pieniężne wysokości 100 tys. złotych, a fundusz założycielski wynosi 200 tys. złotych to przy wypłacie świadczeń korzystałby on zwolnienia w zakresie 50% – albowiem tyle wynosi jego wkład w fundusz założycielski.
Stanowisko to zostało jednak zmienione przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wobec złożonych skarg wnioskodawców na interpretacje indywidualne (vide: Pismo z dnia 25 czerwca 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, 0112-KDIL2-1.4011.113.2024.3.JK, Pismo z dnia 25 czerwca 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej,0112-KDIL2-1.4011.114.2024.3.JK). Organ wskazał, że dla potrzeb zastosowania zwolnienia z PIT można sumować proporcję wartości mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przez siebie oraz przez innego fundatora. Powyższe oznacza, że małżonek, którego wkład w fundację rodzinną wynosi 100 tys. zł o funduszu założycielskim 200 tys. zł może korzystać ze zwolnienia z PIT w pełnym zakresie.
Wypłata świadczeń dla małżonków po rozwodzie
Warto pamiętać, że sytuacja podatkowa ulega zmianie po rozwodzie fundatorów. Kluczowe znaczenie ma moment, w którym następuje wypłata świadczenia. Zatem jeśli małżonkowie wprawdzie zainicjowali już postępowanie, ale nie zostało wydane prawomocne orzeczenie, to wówczas małżonkowie nadal korzystają ze zwolnienia przy wypłacie świadczenia. Natomiast po wydaniu prawomocnego wyroku rozwodowego małżonkowie przestają bowiem należeć do tzw. „grupy zero” w rozumieniu przepisów podatkowych. Oznacza to, że każdy z byłych małżonków korzysta ze zwolnienia z podatku w części tj. stosownie do wniesionego wkładu. W pozostałej części przychody każdego z byłych małżonków podlegają opodatkowaniu tj. w wysokości 15%.
Małżonkowie jako fundatorzy – czy możliwy jest paraliż decyzyjny?
Fundacja rodzinna tworzona przez małżonków wymaga również odpowiedniego uregulowania zasad podejmowania decyzji. Konflikt pomiędzy fundatorami może prowadzić do paraliżu decyzyjnego, szczególnie gdy statut nie przewiduje mechanizmów rozwiązywania sporów lub zasad reprezentacji. Dlatego niezwykle istotne jest odpowiednie przygotowanie statutu fundacji rodzinnej, w tym określenie zasad podejmowania uchwał, określenie sposobu reprezentacji fundacji, wprowadzenia mechanizmów rozstrzygania sporów, zabezpieczenie ciągłości funkcjonowania fundacji w sytuacjach konfliktowych.
Dobrze przygotowany statut pozwala ograniczyć ryzyko sporów i zapewnić stabilne funkcjonowanie fundacji rodzinnej również w przypadku zmiany sytuacji osobistej fundatorów.
Podsumowanie
Małżonkowie coraz częściej decydują się na wspólne tworzenie fundacji rodzinnej, jednak wiąże się to z istotnymi konsekwencjami podatkowymi i organizacyjnymi. Aktualne stanowisko organów podatkowych wskazuje, że wkłady małżonków mogą być sumowane, co pozwala na pełne korzystanie ze zwolnienia z PIT przy wypłacie świadczeń. Należy jednak pamiętać, że zmiana relacji rodzinnych, np. rozwód, może wpłynąć na sytuację podatkową beneficjentów. Równie ważne jest odpowiednie uregulowanie zasad funkcjonowania fundacji w statucie, aby uniknąć sporów i paraliżu decyzyjnego. Dobrze przygotowana struktura fundacji pozwala bezpiecznie realizować cele sukcesyjne i majątkowe rodziny.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.