Linie energetyczne, gazociągi czy sieci telekomunikacyjne od wielu lat przebiegają przez tysiące nieruchomości w całej Polsce. Właściciele gruntów często nie mają świadomości, że obecność urządzeń przesyłowych może stanowić podstawę do dochodzenia istotnych roszczeń finansowych wobec przedsiębiorstw przesyłowych. Jakie uprawnienia przysługują właścicielom nieruchomości i kiedy możliwe jest dochodzenie wynagrodzenia?
Kiedy możliwe jest dochodzenie roszczeń?
Podstawowym elementem wymagającym analizy jest ustalenie czy przedsiębiorstwo przesyłowe posiada skuteczny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Najczęściej tytułem takim jest ustanowiona służebność przesyłu, ujawniona w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Wpis służebności przesyłu oznacza, że przedsiębiorstwo posiada prawo do korzystania z gruntu w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji oraz modernizacji urządzeń przesyłowych. Podstawę korzystania z nieruchomości mogą stanowić również inne dokumenty, w szczególności umowa zawarta z właścicielem nieruchomości lub jego poprzednikiem prawnym, decyzja administracyjna, a także prawomocne orzeczenie sądu.
W praktyce jednak bardzo często okazuje się, że urządzenia przesyłowe zostały posadowione na nieruchomościach kilkadziesiąt lat temu, a przedsiębiorstwa przesyłowe nie dysponują dokumentacją potwierdzającą legalność korzystania z gruntu.
Roszczenia właścicieli nieruchomości
Jednym z najczęściej dochodzonych roszczeń jest wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu przez przedsiębiorstwo przesyłowe. Roszczenie to obejmuje okres, za który nie nastąpiło jeszcze przedawnienie a zatem za okres 6 ostatnich lat. Dla właściciela nieruchomości jest to rekompensata za wieloletnie korzystanie przez przedsiębiorstwo z części gruntu bez uregulowania kwestii prawnych i bez wypłaty należnego wynagrodzenia. W wielu przypadkach kwoty uzyskiwane z tego tytułu sięgają nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Drugim istotnym roszczeniem jest ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. Służebność przesyłu stanowi ograniczone prawo rzeczowe umożliwiające przedsiębiorstwu legalne korzystanie z nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji oraz naprawy urządzeń przesyłowych. W zamian właścicielowi nieruchomości przysługuje jednorazowe wynagrodzenie.
Przy ustalaniu jego wysokości uwzględnia się między innymi rodzaj urządzeń przesyłowych (np. linie energetyczne średniego napięcia, linie energetyczne wysokiego napięcia), powierzchnia pasa eksploatacyjnego (np. po 3 metry w każdą ze stron dla linii średniego napięcia), położenie linii przesyłowych (np. granice działki, środek) wartość nieruchomości (uzależnione od lokalizacji), uciążliwość linii przesyłowych (np. pole elektromagnetyczne), przeznaczenie nieruchomości (np. działka budowlana, działka rolna).
Podsumowanie
Obecność urządzeń przesyłowych na nieruchomości nie oznacza, że przedsiębiorstwo przesyłowe posiada prawo do korzystania z gruntu. W wielu przypadkach stan prawny nieruchomości nie został należycie uregulowany, a przedsiębiorstwa nie dysponują dokumentami potwierdzającymi tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Weryfikacja tych okoliczności pozwala ustalić, czy właścicielowi nieruchomości przysługują roszczenia wobec przedsiębiorstwa przesyłowego oraz jaka może być ich wartość. Niejednokrotnie okazuje się, że wieloletnie korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo powinno wiązać się z wypłatą właścicielowi stosownego wynagrodzenia.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.