Wprowadzenie
Z dniem 1 marca 2026 roku wejdzie w życie przepis tj. art. 458(3a) § 1 Kodeksu postępowania cywilnego dotyczący obowiązku mediacji w sprawach dotyczących umów o roboty budowlane oraz związanych z procesem budowlanym służącym wykonaniu robót budowlanych. W jakich zatem sytuacjach strony zostaną skierowane do mediacji? Czy strony zawsze będą zobowiązane do prowadzenia mediacji?
Obowiązek sądu
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepis wprowadzony przez ustawodawcę będzie de facto ustanawia obowiązek skierowania stron do mediacji przez sąd przed pierwszym posiedzeniem/posiedzeniem przygotowawczym. Dla samych stron mediacja nadal jednak pozostanie dobrowolna, co oznacza, że będą mogły zrezygnować z udziału w niej. Celem wprowadzenia tej regulacji jest przede wszystkim zwrócenie uwagi stron na możliwość polubownego rozwiązania sporu oraz uwypuklenie korzyści płynących z instytucji mediacji, takich jak sprawniejsze i szybsze zakończenie postępowania. Warto również wskazać, że ustanowienie tego rozwiązania stanowi odpowiedź na nadmierną przewlekłość postępowań sądowych, w tym długi czas oczekiwania na wyznaczenie pierwszej rozprawy w niektórych sądach.
Odmowa mediacji
Pomimo że sąd będzie zobowiązany do skierowania stron do mediacji, sama mediacja zachowa swój dobrowolny charakter. Oznacza to, że każda ze stron będzie uprawniona do wyrażenia sprzeciwu wobec skierowania sprawy do mediacji. W takim przypadku sąd będzie związany stanowiskiem strony i postępowanie będzie toczyć się dalej na zasadach ogólnych.
W jakich sprawach sąd będzie miał obowiązek skierowania stron do mediacji?
Co do zasady w każdej sprawie z zakresu umów o roboty budowlane oraz związanych z procesem budowlanym służącym wykonaniu robót budowlanych sąd będzie miał obowiązek skierowania stron do mediacji. Nowa regulacja wyłącza skierowanie stron do mediacji w sprawach podlegających rozpoznaniu w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym i postępowaniu nakazowym. Ponadto sąd nie będzie miał obowiązku skierowania stron do mediacji, gdy wyłączone będzie stosowanie przepisów o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych.
Podsumowanie
Na obecnym etapie trudno jednoznacznie ocenić, czy nowe rozwiązanie przyczyni się do zwiększenia liczby ugód i realnego odciążenia sądów. Wiele zależeć będzie od postawy samych stron oraz ich gotowości do skorzystania z mediacji. Niezależnie od wybranej drogi mediacyjnej czy sądowej w przypadku sporów budowlanych warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia prawnego, które pozwoli właściwie ocenić sytuację i dobrać najkorzystniejszą strategię działania.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.
Pruski&Różyło Kancelaria Radców Prawnych sp.p.